گرفتە سەرەکیەکانی کۆمەڵگەی کوردستان و ڕێگاچارەی کارساز… نووسینی: عەبدوڵا مەحمود
گرفتە سەرەکیەکانی کۆمەڵگەی کوردستان و ڕێگاچارەی کارساز…
نووسینی: عەبدوڵا مەحمود
لە بەشەکانی پێشوی ئەم زنجیرە وتارەدا، بەشیوەی گشتی و کورت باسمان لە چۆنیەتی دروستبوونی قەوارەی هەرێمی کوردستان، ئەزموونی دەسەڵاتدارێتی لەم قەوارەیەدا، رۆڵی ئەمریکا و غەرب و وڵاتانی ناوچەکە، پێگەی بزوتنەوەی کۆمەڵایەتیە بۆرژوازییەکانی عێراق، ناجیگری دۆخی سیاسی هەرێم، مەترسیەکانی سەر هەرێمی کوردستان و ئەو گۆڕانکارییە پیشبینیکراوانەی لەسەر ئایندەی هەرێم هەیە…کرد. لەم بەشەدا باسی سەرەکیترین گرفتەکانی ئێستای کۆمەڵگەی کوردستان و ئایندە سیاسیەکەی و ڕێگاچارە گونجاو کارساز بۆ هەلومەرجی سیاسی هەرێم دەکەین.
کۆمەڵگەی کوردستان تائێستا دەرگیری دەیان کیشەو گرفتی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی و حقوقییە. و ئایندەی سیاسی کوردستانیش بەم جۆرەی ئێستا ناتوانێت بمێنێتەوە.
ئەم گرفتانەی لەکوردستان هەن، لە پایەترین ئاستی خۆیدا دەرهاویشتەی گرفتە بناغەیەکانی کۆمەڵگەی کوردستانن. ئەو گرفتە بناغەیانە لە پرسی نان و موچەوە بۆ خزمەتگوزارییەکان و سلکی خوێندن و پەروەردەو تەندروستی و تا دەگاتە پرسی سیاسی کوردستان و ململانێی نەبڕاوە لەگەڵ دەسەڵاتی ناوەندی و دەستێوەردانی وڵاتانی دنیا و ناوچەکە لە دۆخی عیراق و کوردستاندا، تا دەگاتە قڵشتی زۆر بەرینی چینایەتی لە کۆمەڵگەی کوردستان و دەسەڵاتی مافیایی و میلیشیایی بزوتنەوەی کوردایەتی و نادیاری ئایندەی سیاسی کوردستان، کۆمەڵە گرفتێکی لێک هەڵپێکراون…
هەموو گرفتانەش، ریشەیان لەچەند گرفتێکی زۆر دیاریکراودایە. لەوانەش یەکەم: هەوڵی بزوتنەوەی ناسیونالیستی کورد بۆ لکاندنەوەی کوردستان بە دەوڵەتی قەومی عێراقەوە لەسەروی ئیرادەی سیاسی خەڵکی کوردستانەوە لە چوارچێوەی فیدرالیزمی قەومیدا. دووەم: دەسەڵاتی میلیشیایی حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی و شەقکردنی هەرێم بۆ دوو زۆنی جیاوازو سەپاندنی دەسەڵاتی حزبی لەهەرکام لە زۆنەکاندا لەرێگای دەستبەسەراگرتنی داهات و زۆری چەکەوە.
ئەم دوو گرفتە سەرەکی ترین گرفت و سەرچاوەی گرفتە سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی و حقوقیەکانی تری خەڵکی کوردستان و سەرچاوەی شلۆقی قەوارەی هەرێم و ئەو مەترسییە سیاسیە بەردەوامانەیە لەسەر ئایندەی سیاسی هەرێم.
هەوڵ بۆ لکاندنەوەی کوردستانی بەکردەوە دابراو لە عێراق و هەوڵدان بۆ بەفەرمی گێرانەوەی هەرێم بۆ ژیر سایەی دەسەڵاتی بزوتنەوە ناسیونال/عەرەبی ئیسلامی لە عیراقدا، لە ژیر ناوی فیدرالیزمی قەومیدا کە هیچ کام لە بزوتنەوە سیاسییەکانی بۆرژوازی عێراق بڕوایان بە فیدرلیزمی پوچی قەومیش نییەو هاوکات دوورو نزیک بڕوایان بە مافی هاوڵاتی بوونی یەکسان و چارەسەری پرسی سیاسی خەڵکی کوردستان نییە، بۆتە سەرچاوەی ململانێیەکی بەردەوام و نەپساوەی نیوان هەرێم و بەغداو دەسەڵاتی هەردوو بەشەکەش. کێشمەکێشی بەردەوام لەنێوان دەسەڵاتی سیاسی بەغدا و دەسەڵاتی سیاسی هەرێم، یان دروستر بڵێێن ململانێی نیوان بزوتنەوە بۆرژوازییەکانی عیراق و کوردستان لەگەڵ یەکتری، کە هەرکام لە بزوتنەوانەش لەناوخۆیاندا دەرگیری ململانێن لەگەڵ یەکتری، هەلومەرجێکی خوڵقاندوە کە ئەزمەی نێوان ئەو بزوتنەوانەی لەگەڵ یەکتری کردووە بە تایبەتمەندیەکی کۆمەڵگەی عیراق و کوردستان. قوربانیانی ململانیی بەردەوامی ئەم بزوتنەوە بۆرژوازیانەش جەماوەری چینی کریکار و بێبەشی عیراق و کوردستانن. هەروەها چ بزوتنەوە کۆمەڵایەتیەکانی بۆرژوازی عەرەب بە قەومی ئیسلامیەکەیان و چ بزوتنەوە کۆمەلایەتیە بۆرژوازییەکانی کورد، خاوەنی هیچ سەربەخۆیەکی سیاسی و بریار نین و لە ژیر کاریگەری و لەوەش زیاتر بە قورمیشی وڵاتانی زلهیزو بەتایبەتی تریش نۆکەر پیشەی وڵاتانی ناوچەکەن، ئەمەش دەروازەی بەرووی دەستێوردان و ئامادەیی ئەوان کردۆتەوە و بەکردەوە حزب و لایەنە سیاسییە بۆرژوازییەکانی کردۆتە وەسیلەی جەنگ و ململانێی نیابەتی و بەوەکالەت. ئەم دۆخە ئیرادەی سیاسی خەڵکی بیبەشی عێراق و کوردستانی لاوازو تیکشکاندووە.
قۆرغکردنی دەسەڵات لەلایەن پارتی و یەکێتیەوە لە رێگای خۆبەستنەوە بە سیاسەتی وڵاتانی زلهێزی دنیاو وڵاتانی ناوچەکە، و دەستبەسەراگرتنی داهاتی هەرێم و کەڵک وەرگرتن لە هێزی چەکداریان و هاوکات شەقکردنی هەرێم بۆ ناوچەی دەسەلات و زۆنی جیاواز… کۆمەڵگەی کوردستانی رووبەرووی دۆخێکی سەخت کردۆتەوە. ئەم دوو دەسەڵاتە لەجیگای فەرمانڕەوایەکی پێناسەکراو باوی بۆرژوازی دنیا، دەسەڵاتێکی حزبی بان دامەزراوەییان، زاڵ کردووە، کەڕیگەی لە هەموو دامەرزاوەیەکی فەرمی و شێوە حکومی و سەراسەری گرتووە و دەسەڵاتی حزبی بردۆتە ناو کون و قوژبنی کۆمەڵگەوە. لەهەموو جێگاو شوێنێکی کوردستان، حزب و سەرانی حزب، دەزگاو هێزی چەکداری و ئاسایش و پۆلیسی حزب، مامەڵەی حزبی لەسەر بنەمای حزبی، دەستراگەیشتینی هاوڵاتیان بەکار و کار پەیداکردن بە پسولەی حزبە، بەکورتی حزب هەمەکارەیە و ئاسەوارێک لە حکومەت و دەسەڵاتێکی حکومی نابینرێت. ئەو حکومەتەش کە قوتکراوەتەوە لەگەڵ پەرلەمان، تەنها دوو دیکۆر و چوارچێوەن بۆ بەفەرمی ناسینی دەسەڵاتی حزبی و هەردووکیشیان چ حکومەت و چ پەرلەمان و تەنانەت یاساو دەسەڵاتی دادوەریش، فۆرم و ئەلگۆی بێکارەی دەستی حزبن، بۆ شێواندنی رای گشتی و دنیای دەرەوە. ئەم واقعیەتە، ئەلگۆ و شێوازی رووبەروونەوەی لەگەڵ دەسەڵاتدا گۆرێوە بۆ فۆرمێکی تایبەت… حکومەتێک نییە بۆ روخاندن، حزب هەیە بۆ دەستکۆتاکردن. ناوەندێکی دەسەڵات لە جێگایەک نییە، حزب لەهەموو جێگایەکە… راماڵینی دەسەڵات لەهەر جێگاو شوێنیک بە بێ جیگرتنەوەی بە دەسەڵاتێکی دژە حزبی و جێخستنی فۆرمی دەسەڵاتی جەماوەری، بەشوێنێک ناگات. لێرە حزب توشی ئەزمە دەبێت، بەڵام ئەزمەی حکومەتی دەربرینێکی سەرچاوە گرتوو لە نەناسینی فۆمی دەسەڵاتە لە کوردستاندا.
خەبات و تیکۆشان بۆ ئاڵوگۆری شۆرشگێرانە، تا دەگات بەهەر باشبونێک لەبژیوی ژیان و گوزەرانی هاوڵاتیان و دەستڕاگەیشتن بە ئازادی و مافە فەردی و مەدەنیەکان و خزمەتگوزارییەکان، راستەخۆ لەگرەوی هەڵگێرانەوەی هەلومەرجی ئیستای سیاسی کوردستان و کۆتاییهینان بەجۆری پەیوەندی هەرێم لەگەڵ بەغدادایە کە لەژیر ناوی فیدرلیزەکردنی عیراقدا، چوارچێوەی ناسنامەی هاوڵاتی بوونی بردۆتە ژیر پرسیارو لە جێگایدا ناسنامە قەومی و مەزهەبیە و تایفیەکانی، جێگیر کردووە، هاوکاتیش شانی خۆی لەچارەسەری پرسی سیاسی خەڵکی کوردستان خاڵی کردۆتەوە. فیدراڵیزمی قەومی، بەجیالەوەی هۆکارو سەرچاوەی ڕاستەوخۆی گرفتاربونی کوردستانە بەجۆرەها کێشەو پێکهاتنی لەمپەری گەورە لهبهردهم ڕهوتی بەرەو پێشچونی کۆمەڵگە، لەهەمانکاتدا کۆڵەکەیەکی راگرتن وبەردەوامیدانە بەدەسەڵاتی میلیشایی و ناوچەیی ئەحزابی ناسیۆنالیستی کورد. ئاکامە کارەساتبارەکانی ئەمانەش بەسەر جەماوەری کرێکاران و خەڵکی بەشمەینەتی کوردستاندا شکاوەتەوە. بۆیە تێکۆشانی بەنەخشە بۆ جیاکردنەوەی کوردستان لەعیراق و پێکهینانی دەوڵەتێکی سکیولاری غەیرە ئەتنیکی و پشت بەستو بەئیرادەی راستەوخۆی خەڵک و بە پشت بەستن بە ئاکامی ریفراندۆم کە چەند ساڵ پیشتر لە کوردستان ئەنجامدرا، یان لەرێگای سازدانی ریفراندۆمێکی ئازادانەی ترەوە. ڕیگایەکی کارسازو گونجاوەو دەتوانێت دەروازەی ئایندەیەکی باش بخاتە بەردەم ئایندەی سیاسی کوردستانەوە، دیارە ئەمە پیوستی بەوەیە چەپ و کۆمۆنیزم ببتە خاوەنی چارەسەری ئەم پرسەو ریکخستنی جەماوەری ستەم دیدەی کوردستان، بگرێتە عودەی خۆی و ڕیگا نەدات چیتر ئەحزابی بزوتنەوەی کوردایەتی بۆ ئامانجی خۆیان، جەماوەری کوردستان لەژیر ناوی چارەسەری پرسی کوردا، بکەنە زەخیرەی هێزی خۆیان و ئامانجە ناکۆکەکانیان، بە ئامانجەکانی جەماوەری ستەم لێچووی کوردستان.
بەجیا لەکەیسی ئایندەی سیاسی کوردستان و دەرهینانی ئەم پرسە لەدەستی حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی، و خستنە رووی بەدیلی چەپ و کۆمۆنیستی و کاری بەنەخشەو پراکتیکی، لەم راستایەدا، هاوکات راماڵینی دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی، کە بۆتە خواستی بەرینی جەماوەری کوردستان، پرسێکی یەکجار گرنگە… بەڵام پرسی راماڵینی کوردستان، تەنها دروشمێک نییە، بەڵکو دەبێ لەگەڵ پرسە سەرەکی و گشتیەکانی کۆمەڵگە لێکهەڵپێکرێت. راماڵینی دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی بەبێ ریکخستنی جەماوەری کوردستان لە دەوری سەرەکیترین و گشتیترین گرفتە بناغەیەکانی کۆمەڵگەی کوردستان، بەشوینیک ناگات.. بزوتنەوەی بۆرژوازی کورد، دەتوانێت لەرێگای چەندین فۆم و ئەلگۆوە، هاوکات لە رێگای هیزگەلی تر کە لە منداڵدانی ئەم بزوتنەوەیەدا هەمیشە ئامادەیی هەیە، ئیحتیوای بزوتنەوەو خواستی راماڵینی دەسەڵات بکات. هەروەها پرسی راماڵینی دەسەڵات، بە جیا لە جەماوەری ئازادیخواز و نارازی کوردستان کە هیچ چاوەڕوانیەکیان لە دەسەڵاتی ئێستا نەماوە، هیز گەلی سیاسی بۆرژوازی تر چ بۆ خۆ جوتکردن لەگەڵ نارەزایەتی جەماوەری کوردستان و چ بۆئەوەی خۆیان ببنە جێگرەوەی دەسەڵاتی راماڵراو ئامادەییان هەیە. ئەوە بەجیا لەوەی راماڵینی دەسەڵات، بۆ بزوتنەوەی کۆمەلایەتیە بۆرژوازییەکانی نەیاری دەسەڵات، لەگەڵ بزوتنەوەی کریکاری و کۆمۆنیستی تەواو جیاوازیان هەیە. بۆرژوازی نارازی دەیەوێت ئەو دەسەڵاتە ڕابماڵڕێت، بەڵام لە ڕوانگەی بۆرژوازیەوە راماڵینی دەسەڵات، بەپلەی یەکەم یانی سازدانی جەماوەر بۆ دەنگ نەدان بە حزبەکان و هینانەخوارەوەی دەسەڵات لەرێگای هەڵبژاردنەکانەوە، کە ئەمە بەجیا لەوەی لر هەلومەرجی سیاسی کوردستاندا وەهمە، هاوکاتیش لە بنەرەتدا هەنگاوێکە، بەدژی راماڵینی دەسەڵات لەخوارەوە لەریگای بزوتنەوەی جەماوەری ریکخراوی شەقام و شوێنی کارەوە، بەواتایەکی تر هەوڵێکە بۆ بەرگرتن بە راماڵینی دەسەڵات.. ئامانجی بزوتنەوە بۆرژوازیەکان بۆ راماڵینی دەسەڵاتی ئیستا چ لەرێگای وەهمی هەڵبژاردنەکانەوە بێت یان لەڕیگای خۆ هەڵواسین بە بزوتنەوەی نارەزایەتی شەقام بۆ راماڵینی دەسەڵاتی ئیستا بێت، دەیانەوێت ستراکتۆر و فۆرمی بۆرژوازیانەی دەسەڵات لە وەکو خۆی بمێنێتەوەو فۆرمی دیموکراسی بۆرژوازیی و سیستەمی پەرلەمانتاریزم بپارێزێت و نۆژەنی بکاتەوە. بۆیە کەیسی سازدانی جەماوەر بۆ رەوتە بۆرژوازییەکان لە گشتیەتی خۆیدا لە چوارچیوەی بەدامەزاوەیی کردنی دەسەڵات، جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان لە یەکتری، سەربەخۆیی دادگا و داوەری… واوەتر ناڕوات. لە کاتێکدا بۆ چینی کرێکار و چەپ و کۆمۆنیزم و پرسی راماڵین گرێی خواردووە، بە پرسی “نان” یانی زامنکردنی ژیان و گوزەرانی هاوڵاتیان لە ریگای موچەی گونجاو بۆ کریکاران و کارمەندان و بیمەی بێکاری شیاو بۆ کەسانی ئامادە بەکار و زامن بوونی خزمەتگوازرییەکان و بیمە کۆمەڵایەتی و تەندروستیەکان و،،،تاد، هاوکات گرێی خواردووە بە پرسی “ئازادی” یەوە، لە ئازادی بیروا و بەیان و دەربرین و چاپەمەنییەوە بۆ ئازادی هەڵسواڕانی سیاسی و ئازادی ریکخراوبوون و پێکهینانی ریکخراو و نەقابەو سەندیکا و کۆبونەوەو مانگرتن و خۆپیشاندان و… تاد. واتە راماڵینی دەسەڵاتی بۆرژوازی کورد، بۆ چەپ و کۆمۆنیزم، پەیوەستە بە هەردوو گرفتی بناغەیی لە ئاستی ناوخۆی کوردستاندا، کە مەسەلەی” نان و ئازادی”یە و پرسی گشتی جەماوەری کوردستانیشە، نەک هی توێژ و بەشێک و بزوتنەوەیەکی دیاریکراوی کۆمەڵایەتی. گرێخواردنی پرسی راماڵینی دەسەڵاتی بۆرژوازی کورد بە سازدانی جەماوەر لە پێناو زامن بوونی ژیان و گوزەران و ئازادییەکان و مافە فەردی و مەدەنیەکان، راستەوخۆ جۆری دامەزراندنی دەسەڵاتی سیاسیش دەگۆرێت و ڕیگای بەشداری هاوڵاتیان لە بنیاتنانی دەسەڵاتی پشتبەستوی ئازادانەو راستەوخۆی لەخوارەوەی جەماوەری دەهێنێتە گۆڕێ و رۆڵی پاسیف و پانیکی جەماوەری دەگۆڕێت بە رۆلی چالاک و ئومید بەخش و گێرانەوەی ئیرادە نواندنی سیاسی بۆخودی جەماوەر. هەر ئەم هێزە ساز و رێکخراو و خاوەن ئیرادەیەشە دەتوانێ رێگە لە دوبارە گەرانەوەی هیزی راماڵراو بگرێت و توانای بەرگری لەخۆ کردنیشی لەبەرامبەر بە دەستێوەردانی دەرەکی هەبێت. بەجیا لەوانەش ڕاماڵینی دەسەڵات بەشێوی ریکخراو و بەنەخشە، بەجیا لەوەی زامنی دەسەڵاتدارێتیەکی جەماوەری لەخوارەوە دەکات، توانای چارەسەری ئایندەی سیاسی خەڵکی کوردستانیشی لەگەڵ عیراق دەبێت و چوارچێوەیەکی تازەش دەبەخشیت بە مامەڵە لەگەڵ دنیای دەرەوە، وسازدانی پەیوەندیەکی هاوسەنگ لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکەدا.
ئامادەیی کۆمۆنیزم لەم نەبەردەدا و وەڵام دانەوەی بەپرسی ئایندەی سیاسی کوردستان، بە دۆخی نەخوازوی ناوخۆی کوردستان و ژیان و گوزەران و ئازادییە و مافەکانیان، شاڕێی وەڵامدانەوەیە بەگرفتی بناغەیی و سەرەکیەکانی کۆمەڵگە و لەهەمانکاتیشدا دەرگا ئاوەڵادەکات و ئامادەیی و پێداویستیەکانی رەوتی بەسەرئەنجام گەیاندنی شۆڕشی سۆسیالیستی، فەراهەم دەکات. کۆمۆنیزم بەبێ وەلانانی کۆسپەکانی بەردەمی، و بەبێ ئەوەی ببێتە نوینەری گرفتە سەرەکی و بناغەیەکانی کۆمەڵگەو سازدانی چینی کریکار و جەماوەری بێبەش لەدەوری و بەبێ ریکخرابوونی چینی کریکار و بەبێ هوشیاری سۆشیالیستی و بەبێ پشیوانی بزوتنەوە کریکاریی و پێشکەوتنخوازەکانی ناوچەکەو دنیا، ناتوانێت بە مەنزڵی خۆی بگات.
کۆمۆنیزمی ریکخراو و دەخالەتگەر و کۆمەڵایەتی، پیویستە بۆئەم نەبەردە ئامادەبێت… ئەمەشە زامنی بەرگرتن بە چارەنووسی نەخوازاو لەبەردەم ئایندەی سیاسی کوردستاندا…
ناوەراستی تەموزی ٢٠٢١