ئەلجەزیرە: لە نێوان بەرنامەی کاری میدیایی و ئاڕاستە سیاسییەکاندا… توانا محەمەد نوری

ئەو شتەی پێی دەوترێت “میدیای سەربەخۆ” لە زۆر بارودۆخدا تەنها قسەیەکی بێ ناوەرۆکە. لە ڕاستیدا، زۆرێک لە دەزگا میدیاییە گەورەکان وەک ئامرازێک کار دەکەن بۆ پاراستن و خزمەتکردنی ئەو بیرۆکە و بەرژەوەندییانەی کە لە بەرژەوەندی چینی دەسەڵاتداری وڵاتانی ناوچەکەدایە. کەناڵی ئەلجەزیرە نموونەیەکی دیاری ئەم هاوکێشەیەیە؛ جارێکی تر دەریخست کە تەنها سەکۆیەکی هەواڵیی نییە، بەڵکو ئامرازێکی سیاسییە کە لە پشت پەردەی بابەتە گشتییەکانەوە، کار بۆ جێگیرکردنی دیدگایەکی دیاریکراو دەکات کە زۆرجار مافی پێکهاتەکانی تری تێدا فەرامۆش دەکرێت.

ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا لە کاتی ڕووماڵکردنی دۆخی گەڕەکە کوردنشینەکانی حەلەب (ئەشرەفیە و شێخ مەقسود) ئەنجامی دا، وەک جۆرێک لە گوشاری میدیایی بینرا کە تێیدا لایەنگیریی سیاسی بەسەر بنەماکانی پیشەییبووندا زاڵ بوو.

ئەلجەزیرە لە ڕووماڵەکانیدا هێرشی گروپە چەکدارەکانی بۆ سەر گەڕەکە کوردنشینەکان بە “سەرکەوتنی گەلی سوریا” و “پاککردنەوەی ناوچەکان” ناوبرد. ئەم دەستەواژانە تەنها وشەی هەواڵیی نین، بەڵکو ئاماژەن بۆ:

• زۆربەی وتار و ڕاپۆرتەکانی ئەم ماوەیەی کەناڵەکە جەختیان لەسەر ئەوە دەکردەوە کە پێویستە ئەم ناوچانە بگەڕێنەوە بۆ ژێر دەسەڵاتی لایەنە عەرەبییەکان، بە جۆرێک کە ناسنامەی دانیشتووانە ڕەسەنەکەی تری ئەو ناوچانە فەرامۆش دەکرا.
• بەکارهێنانی وشەی “پاککردنەوە” (تطهير) یەکێکە لە مەترسیدارترین جۆرەکانی هاندانی سیاسی کە لە مێژوودا بۆ پاساودانی ململانێ توندەکان بەکارهاتووە.

ئەلجەزیرە زۆر کات لەو شوێنانەدا دەردەکەوێت کە هاوتایە لەگەڵ بەرژەوەندیی سیاسیی ناوچەیی، نەک تەنها لەو شوێنەی گواستنەوەی ڕاستییەکان تێدایە.

لە ساڵی ٢٠٠٣ و دوای گۆڕانکارییەکانی عێراق، ئەم کەناڵە بۆ ماوەیەکی زۆر ببووە سەکۆیەک بۆ ئەو دەنگانەی کە دژی پێکهاتە نافەرمییەکان بوون. ئەوان وایان پیشان دەدا کە کوردەکان نەیاری ناوچەکەن و پشتیوانییان لەو لایەنانە دەکرد کە زیانیان بە بەرژەوەندییەکانی خەڵکی کوردستان دەگەیاند.

زۆربەی ڕووماڵەکانی ئەو کاتیان لەگەڵ خواستی گشتی خەڵکی عێراقدا نەدەگونجا، تەنها لەبەر ئەوەی شێوازی دەسەڵاتی سیاسی لە ناوچەکەدا گۆڕابوو.

ئەلجەزیرە بە دوو جۆر گوتار کار دەکات:

• ئەلجەزیرەی ئینگلیزی: زیاتر بایەخ بە زمان و چەمکەکانی مافی مرۆڤ و دیموکراسی دەدات بۆ ئەوەی لەسەر ئاستی جیهان وەک کەناڵێکی هاوسەنگ دەربکەوێت.
• ئەلجەزیرەی عەرەبی: دەبێتە سەکۆیەک بۆ گەیاندنی گوتارێکی سیاسیی لایەنگر. لەم وەشانەدا هەر لایەنێک کە لە دەرەوەی بازنەی بەرژەوەندییە سیاسییەکانی ئەوان بێت، وەک لایەنێکی “نامۆ” یان “ناشەرعی” وێنا دەکرێت.

بەپێی چاودێرییەکان، لە زۆربەی هەرە زۆری ئەو ململانێیانەی کە ڕەهەندی پێکهاتەیی و نەتەوەیییان هەیە، ئەلجەزیرە بە شێوەیەکی بەرچاو لایەنگیریی بۆ یەک لایەن کردووە، بێ ئەوەی بە وردی سەیری دادپەروەریی کێشەکان بکات.

ئەوەی ئەلجەزیرە دەیکات، تەنها گواستنەوەی ڕووداوەکان نییە، بەڵکو جۆرێکە لە شەرعیەتدان بە بەکارهێنانی هێز. کاتێک کەناڵەکە بەو شێوەیە هانی گروپە چەکدارەکان دەدات و ڕەهەندی مرۆیی و ناسنامەی گەڕەکەکان فەرامۆش دەکات، ڕێگە بۆ ئەم مەترسییانە خۆش دەکات:

• گۆڕانکاری لە پێکهاتەی دانیشتووان: بەکارهێنانی زاراوەی گشتی بۆ دەرکردنی پێکهاتەیەکی دیاریکراو لە زێدی خۆی.
• پاساودانی توندوتیژی: کاتێک بەرگریکارانی ناوخۆیی وەک “تیرۆریست” یان “کەسی نامۆ” پیشان دەدرێن.

لە ماوەی ٢٨ ساڵی ڕابردوودا (لە ساڵی ١٩٩٦ەوە)، ئەلجەزیرە بەردەوام بووە لە دروستکردنی گوتارێک کە لایەنگیرییەکی زۆری تێدایە بەرامبەر پێکهاتەکانی تری وەک کورد.

لە ڕووداوەکانی حەلەبدا، هیچ کاتێکی بۆ خستنەڕووی ئازاری ئەو خێزانانە تەرخان نەکرد کە لە شێخ مەقسود لەژێر تۆپباراندا بوون، بەڵکو زۆربەی کاتەکەی بۆ ئەو لایەنانە تەرخان کرد کە هەڕەشەی تێکدانی سەقامگیریی ئەو گەڕەکانەیان دەکرد.

ئەم ڕەفتارانە دەیسەلمێنن کە دروشمی “ڕا و ڕای بەرامبەر” لەم کەناڵەدا زیاتر بۆ لایەنە هاوبیرەکانی خۆیانە، و بۆ پێکهاتەکانی تر تەنها پشتگوێخستن و سڕینەوە بوونی هەیە.

٢٢/١/٢٦