دوو سیاسەت و دوو تاکتیک لە پەیوەند بە سیاسەتی حیزبەکانی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان و عێراق سەبارەت بە هەڵبزاردن: ئایدۆلۆژیا یان دەستێوەردانی سیاسیی ڕادیکاڵ… نووسینی: ئیبراهیم حسێن
سیاسەتی حیزبەکانی کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق و کوردستان سەبارەت بە هەڵبژاردنەکان، ڕووبەڕووی دوو ڕوانگە و دووشێوەی تەواو جیاواز و دژبەیەک بووەتەوە کە هەریەکەیان ڕەگ لە تێڕوانینێکی بنەڕەتیی جیاواز بۆ سیاسەت و خەباتی چینایەتی دادەکوتن.
ئەم دوو شێوەیە، یەکێکیان لەلایەن چەپی ڕادیکاڵەوە دەخرێتەڕوو کە لە ڕوانگەی پێویستی دەستگرتن بە عیفەت و پاکی پڕەنسیپی ئیدیئۆلۆژی خۆیەوە سەیری دنیا و سیاسەت دەکا و ئەوەی تریشیان سیاسەت و شێوەی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری و کۆمۆنیزمی کرێکارییە کە لەسەری پێویستی بەردەستکردنی بژاردەی سیاسی ڕادیکاڵەوە بۆچینی کرێکار و جەماوەری بێبەش لەڕێگەی دەخالەتگەری سیاسی و پڕاتیکی سیاسی و واقیعیەوە، دەست بۆ شەڕی نفوز و هێز کۆکردنەوە دەبا و ئەم دەخالەتگەریە بە ڕێگەی ئاڵۆگۆڕی دنیا و مێژوو بە قازانجی مرۆڤایەتی کڕێکار و زەحمەتکێش دەزانێ. ئەم دوو شێوەیە ئاوێنەی شکاف و ناکۆکیەکی قووڵە لە نێوان ڕەوت و نەریتی ئایدۆلۆژیکی چەپ و کۆمۆنیزمێکی دەخالەتگەر کە ئامانجی ئەوەیە لەسەر بنەمای تێگەیشتن لە واقیعیەتە سیاسییەکان، جەمسەرێکی ڕادیکاڵی کۆمۆنیستی بۆ دەستێوەردان لە دیاریکردنی چارەنووسی کۆمەڵگە دابمەزرێنێت.
شێوەی یەکەم:
چەپی ڕادیکاڵ و ئایدۆلۆژیگەری… ڕەوتی چەپی ڕادیکاڵ لە بنەڕەتەوە بە چوارچێوەیەکی ئیدیئۆلۆژی پێشوەختە شیکاری بۆ دیاردە سیاسییەکان دەکات. ئەم شێوە مامەڵەکردنەی دنیا و واقیعی سەختی کێشمەکێشی سیاسی سەرەنجام کە دەگاتە سەر سیاسەت و کێشمەکشی سیاسی، جگە لە پاکی ونیەت پاکیەکی سۆفیانەی بێوەی، هیچیتری لێ نامێنێتەوە. لە دیدی ئەم ڕەوتەوە، بەشداریکردن لە هەر پڕۆسەیەکی سیاسی ئەگەر لەگەڵ پێوەرە پێشوەخت دیاریکراوەکانیدا ئەودا نەیەتەوە و لەوانەش پرۆسەی هەڵبژاردن کە لە چوارچێوەی هاوسەنگی هێزی سیاسی دیاریکراو دا بەڕێوەدەچن، تا ئەوەی وەک هەوڵ و تەقەلایەکی سیاسی دیاریکراوی کۆمۆنیزمی ڕادیکاڵ بۆ نوێنەرایەتیکردنی ئاوات و ئامانجە ئازادیخواز و بەرحەقەکانی چینی کرێکار و بەشەرییەتی بێبەش بۆ دەست هەبوون لە مەسەلەکانی پەیوەست بە ژیانیەوە وەربگرێ وەک تەسلیم بوون بە پیسیەکانی دنیای سیاسەت و هەڵگەڕانەوە لە پڕەنسیپە بێگەردە ئایدیۆلۆژیەکان تێدەگا.
بنەمایەک دامەزراوە:
١. پاراستنی پوختیی و پاکیزەیی ئایدۆلۆژی….
ئەم بەشە لە چەپ، هەر جۆرە بەشدارییەک لە کێشمەکێشی سیاسیدا بە هۆکاری “پیسبوون” و ئاڵودەبوون و لادان لە ئامانجە ڕەسەنە شۆڕشگێڕییەکان و هەڵگەڕانەوە لە پڕەنسیپە ئایدیۆلۆژیەکان دەزانێت. بۆیە مەسەلەی ئەو دیدگایە ئەوە نییە کە کۆمۆنیزمی ڕادیکال چۆن دەتوانێ وەک هێزێکی سیاسی بەرهەست و جیددی دەتوانێ کە خەڵک بتوانن لە مەیدانەکە بیبیینن و وەک هەر هێزێکی تر داوەری لەسەر بکەن، بەڵکو مەسەلەکەی ئەوەیە چۆن دەتوانێ هەتا پێی دەکرێ پاکیزەیی ئایدیۆلۆژی و سۆفیانەی خۆی بپارێزێ. لەوێوە کە شێوە و ڕەوشتەکانی خەباتی سیاسی و کێشمەکێشی کۆمەڵایەتی زۆر ئاڵۆز و هەندێک جار دڵڕەقانەن لە دوو ڕێگە زیاتری لەبەردەمدا نامێنێتەوە؛. یان دەبێ خۆی تێکەڵی پیسیەکانی دنیای سیاسەت و کێشمەکێشی سیاسی بکا یانیش دەبێ بگەڕێتەوە دنیا پاک و بێگەردەکەی خۆی وەکو داوەری ڕوداوەکان سەیری ڕەوتی مێژووی واقیعی بکا.
٢. ڕەتکردنەوەی هەر جۆرە دەستێوەردانێک:
ئەم بیرکردنەوەیە سیاسەت و کێشمەکێشی سیاسی و چینایەتی ڕاستەوخۆ وەک ڕووبەڕووبوونەوەیەکی ڕاستەوخۆ لە نێوان دوو ئۆردوگای کار و سەرمایەدا دەبینێت. ئەوە نابینێ کە هیچ کات ئەم کێشمەکێشە ڕاستەوخۆ لە شێوەی پێکدادانی دوو چین، کرێکار و سەرمایە دا دەرناکەوێ بەڵکو لە هەر سەردەمێکی مێژووییدا لە دەوری کۆموڵە پرسێکی دیاریکراو و لە ڕێگەی کۆمەڵە کێشمەکێشێکی سیاسی و کۆمەڵایەتی دیاریکراو دا لە ڕێگەی کۆمەڵە ئەحزاب و هێزی سیاسی و بژاردەی سیاسی دەچێتە پێشەوە..
چەپی ڕادیکاڵ کاتێک ئەم کێشمەکێشە لەم شێوە ئایدیاڵەیدا نابینێ، چونکە لە واقیعی کۆمەڵایەتیدا هیچ کاتێک خەباتی چینایەتی بەو شێوە ئایدیاڵە دەرناکەوێ، ئیتر دەکەوێتە سەرکۆنەکردنی واقیع و ئەو هێزانەی کە دەیانەوێ بە شێوەی سیاسی شەڕی هێزگرتن و نفوز پەیداکردن بکەن.
مەحکوکردن لەبری لێکدانەوەی دیاریکراو…
لەبری شیکردنەوەی بارودۆخی دیاریکراو و هەڵسەنگاندنی کاریگەریی ئەگەرەکانی سیاسەت و پراتیکی سیاسی دەخالەتگەر، ئەم ڕەوتە بە فۆرمولە ئایدۆلۆژییە جێگیرەکانەوە دەست دەکات بە دادوەری. لە ئەنجامدا هەر لەم تێگەیشتنە ئیدیئۆژیگەریە سیاسەتی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری بۆ بەشداریکردن لە پرۆسەی هەڵبژاردندا، نەک وەک تاکتیکێکی سیاسی لە قۆناغێکی دیاریکراودا بۆ دەخالەتگەری سیاسی و بەردەستکردنی سیاسەتی ڕادیکاڵ و سەرکردایەتییەکی سیاسیی ڕادیکاڵی کۆمۆنیستی لە کۆمەڵگەدا لە چوارچێوەی خەباتی چینایەتیدا کە خۆی لە بنەڕەتدا خەباتێکی سیاسییە، بەڵکو وەک لادانێکی بنەڕەتی سەرکۆنە دەکات. ئەم ڕوانگەیە کە بە ڕواڵەت پێویستی گۆڕانکارییە بنەڕەتی و ڕیشەییەکان دەکاتە بیانوو بۆ ڕەتکردنەوەی دەستێوەردانی سیاسی، خۆی دەبێتە سەکۆیەک بۆ پەراوێزکەوتن و گۆشەنشینی زاڵ لەناو چەپدا و بێباکیی بەرامبەر بە سیاسەت و جەنگی دەسەڵات و نفوز. بۆ ژن لە عێراقی ئەمڕۆدا بوونی هەر دەرفەت و هەر هێزێک کە بیەوێ خواست و خەباتی ژن بۆ ڕزگاری لە چنگی کۆنەپەرەستی بۆرژوایی ئەمڕۆ نوێنەرایەتی بکا، بیەوێ دەرفەت لەو کۆنەپەرەستیە ببڕێ نەک هەر بێهودە نییە، بەڵکو پێویستیەکی زۆرگەورەیە، بۆ سکولاریزم و مەدەنیەت و بۆ لێشاوی لاوان و کەنجانی بێئایندە و داماوکراو پێویستیەکی هەنوکەییە کە تاسەرمۆخ هەستی پێدەکرێ، بەڵام بۆ چەپ ڕەنگە حەواڵەی شۆڕشی سۆسیالیستی داهاتو بکرێ کە ئەویش حەتمەن دەبێ بەو شێوەیە ڕووبدا کە خۆی نەخشەی بۆ کێشاوە ئەگەرنا وەک شۆڕشی کرێکاری ڕوسیا و بەلشەفیزم دەکەوێتە بەر قامچی نەفرەت و مەحکوم دەکرێ. بەو پێیە نەک هەر بەشداریکردن و نەکردنی کۆمۆنیستەکان لە پڕۆسەی هەڵبژاردنەکان وەک مەیدانێک بۆ جەدەلی هێز و نفوزی سیاسی، بەڵکو لە سبەینێ راپەڕینی چەکداری کرێکاری و دەسەڵاتگرتنی حیزبی سیاسی کۆمۆنیستی کرێکاریش سەرکۆنە بکات هەر بەهەمان بەهانەی کە ڕاپەڕینی ناوبراو و دەسەڵاتگرتنی حیزبی سیاسی کۆمۆنیستی بەو جۆرە نەبووە کە خۆی ویستویەتی.
شێوەی دووەم:
لەبەرامبەر نیگا ئایدۆلۆژییەکەدا، شێوەی مامەڵەی حیزبەکانی کۆمۆنیستی کرێکاری کوردستان و عێراقە کە لە واقیعە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانەوە و لە پێویستی بەردەستکردنی ڕابەرایەتیەکی سیاسی ڕادیکاڵی کۆمۆنیستیەوە لە ئاستی کۆمەڵگەدا سەرچاوە دەگرێت. بۆ خەڵک و ئەو بەشە لە هەڵسوڕاوان و ڕابەرانی ڕادیکاڵ و قسەکەرانی جوڵانەوەی خوازیاری ئاڵوگۆڕ، مایەی دڵگەرمی و گەشبینی و ئومێدە بە هاتنەسەری جەمسەرێکی سیاسی ئازادیخوازی کۆمۆنیستی ڕادیکاڵ کە ئامادەیە لە سەرچارەنوسی سیاسی دەسەڵات و کۆمەڵگە بحەنگێ. پێشوازی کۆمەڵگە و چینی کرێکار و چینەبێبەشەکان لەم ڕوانگەیەوە سەیر سیاسەتی حیزب و ڕابەرایەتی سیاسی کۆمۆنیستی دەکەن، نەک لەسەر بنەمای حوکمە تیۆرییە پوختەکان،بەڵکو لەسەر بنەمای پێویستییە بابەتییەکانی خەبات بۆ دەسەڵاتی سیاسی و توانا و ئیرادەی ئەو ڕابەرایەتیەوە بۆ نوێنەرایەتیکردنی خواست و داوا و خەباتی کرێکار و جەماوەری زەحمەتکێش بۆ ژیان و چارەنوسێکی باشتر و بۆ سەرکەوتنێکی سیاسی هەڵیدەسەنگێنن. ئەم پێشوازییە لەسەر بنەمای چەندین هۆکارە:
١. پێویستیی بوونی دەنگێکی ڕادیکاڵ:
هەرچەندە مێژوویەکی درێژە سیاسەت و دەسەڵات و مەیدانی سیاسی چ عێراق و چ لە کوردستان بە دەست باڵە دەسەڵاتدارەکانی چینی دەسەڵاتدار یان ئۆپۆزیسیۆنە ڕاستڕەوەکانیەوەیەوە بوە و کەمتر کۆمۆنیزمی کۆمەڵگە وەک هێزێکی سیاسی هەسپێکراو لە مەیداندا بوە کە نوێنەرایەتی چینی کرێکار و بێبەشان بکا لە کێشمەکێشی سیاسیدا، بەڵام ئەمڕۆ لە هەرکات زیاتر پێویستییەکی زۆر بەوکۆمۆنیزمە و بەو حیزبی سیاسی کۆمۆنیستی و ڕابەرایەتیەکی ڕادیکاڵی جێگرەوە هەست پێدەکرێ تا بە شێوەی سیاسی بتوانێت نوێنەرایەتیی داواکارییە ڕیشەییەکانی چینی کرێکار و چین و توێژە ستەملێکراوەکانی کۆمەڵگە بکات لە مەیدانی کێشمەکێشی سیاسی و کۆمەڵایەتی ئێستا دا. ناکامی و بێسەرەنحامی دەیان هاتنەمەیدانی گەورە و بچوکی جەماوەری چینی کرێکار و جەماوەری بێبەش، بەڵگەی گەورەی پێویستی ئەو کۆمەڵگەیە و چینی کرێکار و جەماوەری بێبەشە بە کۆمۆنیزم و حیزبێیکی سیاسی لەو جۆرە. بەشداریکردنی حیزبێکی ڕادیکاڵ لە پرۆسەی هەڵبژاردندا، ئەم دەرفەتە دەڕەخسێنێت کە ئەم داواکارییانە لە ئاستی کۆمەڵگەدا بخرێنەڕوو و ببنە بەشێک لە گوتاری گشتی و ڕابەرایەتیەکی سیاسیی ڕادیکاڵ بوونی هەبێت کە بۆ خەڵک بەرجەستە و هەڵبژاردنی مومکین بێت.
٢. هەڵبژاردن وەک گۆڕەپانێکی خەبات:
لەم دیدگایەوە، هەڵبژاردن بە پێویست و بە ناچاری ڕێگایەک نییە بۆ گەیشتن بە دەسەڵات، بەڵکو گۆڕەپانێکی گرنگە بۆ “ململانێی سیاسی لەسەر دەسەڵات” و لەسەر پێویستی نوێنەرایەتی کردنی مەسەلەکانی چینی کرێکار و حەماوەری بێبەش و ڕادەستنەکردنی هیچ مەیدانێک بە هێزەکانی تر.
ئەم بۆشاییە ڕێگە بە حیزب دەدات کە:
١. بەرنامە و ئەڵتەرناتیڤی خۆی بە شێوەیەکی بەرفراوان بڵاو بکاتەوە.
٢. هێزەکانی خۆی ڕێکبخات و کۆبکاتەوە.
٣. پێگەی کۆمەڵایەتیی خۆی هەڵبسەنگێنێت و فراوانی بکات.
٤. سیاسەتەکانی دەسەڵات و هێزە سیاسییەکانی دیکە بخاتە ژێر پرسیارەوە. لەم بارەیەوە، حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق و کوردستان لە بەیاننامەیەکی هاوبەشدا سەبارەت بە هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق، بە ڕوونی ستراتیژی خۆیان خستەڕوو. ئەوان ویستیان پرۆسەی هەڵبژاردن وەک “مەیدانێکی سیاسی” و “مەیدانێکی دیکەی ململانێ و شەڕ لەسەر مافەکان و ئازادی و خزمەتگوزارییەکان”
ئەمە نموونەیەکی کرداریی ئەو تێڕوانینەیە کە هەڵبژاردن وەک دەرفەتێک بۆ خەباتی سیاسی دەبینێت.
تێپەڕاندنی ئایدۆلۆژیا و تێگەیشتن لە واقیع:
کۆمەڵگە و تۆڕی فراوانی ڕابەران و هەڵسوڕاوانی کرێکاری و حەماوەری، کاریگەری و دەخالەتی سیاسیان لە پرۆسە و پرسە جیددیەکۆمەڵایەتیان بەلاوە گرنگترە لە پوختیی و پاکیزەیی ئایدۆلۆژی. ڕادیکاڵیزمێک کە کاری بە دنیاوە نییە هەرچەندە ڕادیکاڵ بێت هیچ قیمەتێکی نییە ئەوان دەزانن کە خەباتی سیاسی پێویستی بە بەکارهێنانی هەموو ئامرازە بەردەستەکان هەیە و بایکۆتی ڕەها یان گۆشەگیریی خۆویستانە، لە کردەوەدا گۆڕەپانەکە بۆ ڕکابەرەکان چۆڵ دەکات. ئامادەبوونی حیزبێکی ڕادیکاڵ دەتوانێت هاوسەنگیی هێزەکان بگۆڕێت و تەنانەت هێزەکانی دیکەش ناچار بکات کە هەڵوێستی پێشکەوتنخوازانەتر وەربگرن.
کەلێن لە نێوان ئامانج و کرداردا:
ئەم دوو کاردانەوە جیاوازە، ڕەنگدانەوە مشتومڕێکی مێژوویی و جیاوازیەکی قوڵ و چینایەتیە کە لە کێشمەکێشی چینایەتیدا لەنێوان چەپ و کۆمۆنیزمی ڕادیکاڵی کرێکاریدا و نمونەی ئەو جۆرە بەرکەوتنە هەڵوێست و شێوەی دەخالەتگرانەی لێنین و چەپڕەوی منداڵانەی چەپ بوو کە نزیکەی بە هەمان بیانوەکانی چەپی ئەمڕۆ دەیەویست کۆمۆنیزم لە پێویستی دەخالەتگەری سیاسی بێبەری بکا: ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان پابەندبوون بە بنەما تیۆرییەکان و پێویستیی گرتنەبەری تاکتیکی واقیعی و کارسازە بۆ گۆڕینی هاوسەنگی هێز بە قازانجی چینی کرێکار و بە قازانجی ئازادیخوازی سۆسیالیستی و بە قازانجی ڕزگاریەکی سیاسی و ئابوری بنەڕەتیتر. لە کاتێکدا کە چەپی ڕادیکاڵی ئایدۆلۆژی نیگەرانی لەدەستدانی “ڕەسەنایەتیی شۆڕشگێڕانە”ی خۆیەتی بۆ کۆمۆنیزمی ڕادیکاڵی کرێکاری و حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری لەسەر ئەو باوەڕەن کە سیاسەت لە بۆشاییدا ڕوونادات و حیزبێکی سیاسی بۆ ئەوەی ڕۆڵی مێژوویی خۆی بگێڕێت، دەبێت بتوانێت لە هەر بارودۆخێکدا ڕێگایەک بۆ دەستێوەردان و بردنەپێشی ئامانجەکانی بدۆزێتەوە. سیاسەتی هەڵبژاردنی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری لەم نێوەندەدا بووەتە خاڵی چەقی ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سیاسی و واقعی بۆ بردنی کۆمۆنیزمی ڕادیکاڵ بۆ ناو جەدەلی سیاسی لەسەر هێز و نفوز…