باجێکی قورس بۆ بڕیارێکی مێژوویی؛ “گەمارۆی جیهانی” ژیانی ئەو دادوەرە فەرەنسییەی وێران کردووە کە فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل دەرکرد… ئامادەکردنی: توانا محەمەد نوری
لۆمۆند: چیتر کۆمپانیا زەبەلاحەکانی تەکنەلۆژیا و بانکەکان مامەڵەی لەگەڵ ناکەن
ڕۆژنامەی بەناوبانگی “لۆمۆند”ـی فەرەنسی، لە ڕاپۆرتێکی مەیدانیدا پەردەی لەسەر دۆخێکی مەترسیدار و بێپێشینە هەڵداوەتەوە کە ڕووبەڕووی یەکێک لە دادوەرە فەرەنسییەکانی دادگای لاهایدادگای تاوانی نێودەوڵەتی ICC) بووەتەوە. ئەم دۆخە دوای ئەوە هاتەپێشێ کە دادوەرەکە فەرمانی دەستگیرکردنی نێودەوڵەتی بۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەرکرد، بە تۆمەتی ئەنجامدانی “کۆمەڵکوژی” لە کەرتی غەززە.
بەگوێرەی ڕۆژنامەکە، دەرکردنی ئەم فەرمانە تەنها کاردانەوەی سیاسی و دیپلۆماسیی لێنەکەوتووەتەوە، بەڵکو گۆڕاوە بۆ شەڕێکی شەخسی و “گەمارۆیەکی جیهانی” کە ئامانج لێی تێکشکاندنی ژیانی تایبەتی دادوەرەکەیە.
لۆمۆند ئاماژەی بەوە کردووە کە ژیانی ئەو دادوەرە لە ڕووی دیجیتاڵییەوە بە تەواوی پەکخراوە. کۆمپانیا زەبەلاحەکانی ئەمریکا کە کۆنترۆڵی ژیانی مۆدێرن دەکەن، بە شێوەیەکی هەماهەنگ خزمەتگوزارییەکانیان لەسەر ئەو دادوەرە قەدەغە کردووە:
ئەپڵ (Apple): هەژمارەکانی و خزمەتگوزاریی ئامێرەکانی لێ وەستێنراوە.
گووگڵ (Google): دەستڕاگەیشتنی بە ئیمەیڵ، هەوری زانیاری (Cloud) و خزمەتگوزارییەکان لێ قەدەغە کراوە.
ئەمازۆن (Amazon): هەموو جۆرە مامەڵەیەکی کڕین و خزمەتگوزاریی لۆجیستیکیی لێ بڕیوە.
ئەم هەنگاوە نیشانەی ئەوەیە کە دەسەڵاتی کۆمپانیا تەکنەلۆژییەکان چۆن دەتوانێت وەک چەکێکی سزادان لە دژی بڕیارە یاساییە نێودەوڵەتییەکان بەکاربهێنرێت.
جگە لە گەمارۆی تەکنەلۆژی، لۆمۆند باسی لەوەش کردووە کە گوشارەکان گەیشتوونەتە ئاستی “خنکاندنی ئابووری”. دادوەرەکە چیتر توانای کارتە بانکییەکانی (Credit Cards) بەکاربهێنێ و سیستەمە داراییە جیهانییەکان مامەڵەکانیان لەگەڵدا ڕاگرتووە. ئەمەش بەو واتایە دێت کە تەنانەت بۆ پێداویستییە سەرەتاییەکانی ژیانی ڕۆژانەش تووشی گرفت بووەتەوە.
ڕۆژنامەکە دۆخەکەی بە “گەمارۆی جیهانی” (Global Siege) وەسف کردووە. ئەم دەستەواژەیە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە لە دنیای ئەمڕۆدا، سزادانی کەسێک پێویستی بە زیندانیکردن نییە، بەڵکو بەسە بێبەش بکرێت لەو تۆڕە ئەلیکترۆنی و داراییانەی کە جیهان بەڕێوە دەبەن.
ئەم ڕووداوە پرسیارێکی گەورەی لای چاودێران دروستکردووە: ئایا سەربەخۆیی دادگا نێودەوڵەتییەکان لە بەردەم هەژموونی کۆمپانیاکانی تەکنەلۆژیا و سیستەمی دارایی جیهانیدا دەتوانێت پارێزراو بێت؟ ئەوەی بەسەر ئەم دادوەرە فەرەنسییەدا هاتووە، پەیامێکی ترسناکە بۆ هەر کەسێک کە بیەوێت لە داهاتوودا لێپرسینەوە لە دەسەڵاتە باڵادەستەکانی جیهان بکات.
٢٠/١١/٢٠٢٥