هەڵبژاردنەکانی عێراق و بەشداری کۆمۆنیستی کرێکاری: دەرس و داهاتوو … توانا محەمەد نوری
عێراق وەک وڵاتێکی فرەنەتەوەیی و فرەئاینی، مێژوویەکی دوور و درێژی لە گۆڕانکاری و ئاڵۆزییە سیاسییەکاندا هەیە. هەڵبژاردنەکان لەم وڵاتەدا هەمیشە وەک پڕۆسەیەکی چارەنووسساز سەیریان کراوە، چونکە بڕیاری سیاسی و ئایندەی گەلانی عێراقی دیاریکردووە. لەناو ئەم پانتاییە سیاسییەدا، حزبە کۆمۆنیستییەکان بە گشتی و کۆمۆنیستی کرێکاری بە تایبەتی، هەوڵیان داوە ڕۆڵی خۆیان ببینن و پەیامی چینایەتی و سۆشیالیستی بگەیەنن.
لە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی ٢٠٠٣، عێراق چەندین هەڵبژاردنی پەرلەمانی و ناوخۆیی بە خۆیەوە بینیوە. ئەم هەڵبژاردنانە لە کاتێکدا بەڕێوەچوون کە وڵات بە قۆناغێکی نائارامی ئەمنی و سیاسی و ئابووریدا تێپەڕ دەبوو. سیستمی دابەشکردنی دەسەڵات لەسەر بنەمای پشکپشکێنەی تایفەگەری و نەتەوەیی، بووەتە هۆی گەندەڵی، لاوازبوونی دامەزراوەکان و ناڕەزایەتییەکی فراوانی جەماوەری. ئەم دۆخە کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆی لەسەر هەموو حزب و لایەنە سیاسییەکان هەبووە، بە تایبەتیش ئەو حزبانەی کە بانگەشەی گۆڕانکاری ڕیشەیی دەکەن.
حزبە کۆمۆنیستییە کرێکارییەکانی عێراق و کوردستان، هەمیشە تێڕوانینێکی جیاوازیان بۆ پرسی هەڵبژاردنەکان هەبووە. ئەوان بە گشتی هەڵبژاردنەکان بە دەروازەیەک بۆ گۆڕانکاری ڕیشەیی و کۆتاییهێنان بە سیستمی سەرمایەداری و چینایەتی نازانن. لەبری ئەوە، هەڵبژاردنەکان بە گۆڕەپانێک دەزانن بۆ:
بڵاوکردنەوەی پەیامی سۆشیالیستی: دەرفەتێکە بۆ ناساندنی دیدگای خۆیان بۆ کێشە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان و پێشکەشکردنی چارەسەری سۆشیالیستی.
ڕێکخستنی جەماوەر: پەیوەندیکردن لەگەڵ چین و توێژە بندەستەکان و هاندانیان بۆ خەباتی چینایەتی.
ڕیسواکردنی سیستمی سیاسی: نیشاندانی کەموکوڕی و نادادپەروەرییەکانی سیستمی سیاسی زاڵ و پشکپشکێنە.
بەشێک لە خەباتی گشتی: بەشداری لە هەڵبژاردنەکان بە بەشێک لە خەباتی گشتی دادەنێن، نەک وەک تاکە ڕێگەی گۆڕانکاری.
دەرسەکانی بەشداریکردن
بەشداری کۆمۆنیستی کرێکاری لە هەڵبژاردنەکاندا، چەندین دەرس و ئەزموونی گرنگی بە دواوە بووە:
سنوورداربوونی کاریگەری: لەگەڵ هەموو هەوڵێکدا، کاریگەری ڕاستەوخۆی کۆمۆنیستە کرێکارییەکان لە گۆڕینی هاوکێشە سیاسییەکان لە ڕێگەی سندوقەکانی دەنگدانەوە زۆر سنووردار بووە. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ چەند هۆکارێک، لەوانە: زاڵبوونی لایەنە نەریتییەکان، کاریگەری پارە و دەسەڵات و پەرتبوونی دەنگی ناڕازی.
پێویستی بە ستراتیجی نوێ: دەربارەی چۆنێتی مامەڵەکردن لەگەڵ پڕۆسەی هەڵبژاردنەکان، ناکۆکی و بۆچوونی جیاواز لەناو خودی بزووتنەوەکەدا هەیە. هەندێک پێیان وایە کە بەشداری کردن لە هەڵبژاردنەکاندا سەرابێکە و دەبێت سەرنج بدرێتە سەر ڕێکخستنی جەماوەری و خەباتی دەرەوەی پەرلەمان، لە کاتێکدا ئەوانی دیکە پێیان وایە کە بەشداریکردن گرنگە بۆ بڵاوکردنەوەی پەیام و هەبوونی مینبەر.
ڕووبەڕووبوونەوەی تەحەددیات: بزووتنەوەی کۆمۆنیستی کرێکاری لە عێراقدا ڕووبەڕووی تەحەددیاتی وەک فشارە سیاسییەکان، بێ متمانەیی خەڵک بە پڕۆسەی سیاسی بە گشتی و لاوازبوونی پشتگیری جەماوەری بووەتەوە.
پێویستی بە یەکگرتوویی: دەرسێکی دیکە ئەوەیە کە یەکگرتوویی و هاوپەیمانێتی لەگەڵ هێزە چەپ و پێشکەوتنخوازەکانی تر، لەسەر پلاتفۆرمێکی پێشکەتوخواز دەتوانێت کاریگەری زیاتر دروست بکات.
سەرباری هەموو تەحەددیاتەکان، بوونی کۆمۆنیستی کرێکاری لە گۆڕەپانی سیاسی عێراقدا گرنگە. خەباتی ئەوان بۆ دادپەروەری کۆمەڵایەتی، یەکسانی و کۆتاییهێنان بە چەوسانەوە، هەمیشە وەک دەنگێکی ناڕازی و ڕادیکاڵ پێویستە.
لە هەڵبژاردنەکانی ئەم دواییە، بەشداریی حزبە کۆمۆنیستیە کرێکاریەکان، لەم پڕۆسەیەدا جێگەی سەرنج بووە. ئەوان هەوڵیان داوە لە ڕێگەی کەمپەینی هەڵبژاردنەوە پەیامی چینایەتی و سۆشیالیستی بڵاوبکەنەوە و داواکارییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی چینی زەحمەتکێش و هەژاران بخەنەڕوو. ئەم حزبانە هەمیشە جەختیان لەسەر یەکسانی کۆمەڵایەتی و مافی کرێکاران و چەوساوەکان کردووەتەوە.
لەگەڵ ئەوەشدا، بەهۆی سروشتی ئاڵۆزی کۆمەڵگەی عێراقی و بوونی هێز و ئایدیۆلۆژیا جیاوازەکان، حزبە کۆمۆنیستییەکان ڕووبەڕووی کۆمەڵێک ئاستەنگ و بەربەست بوونەتەوە. کاریگەریی ئایین و نەریتی کۆمەڵایەتی، هەروەها دەسەڵاتی حزبە سیاسییە باڵادەستەکان، کاریگەریی لەسەر توانای ئەوان هەبووە بۆ بەدەستهێنانی پشتیوانییەکی بەرفراوان. سەرەڕای ئەمەش، بەشدارییان لە هەڵبژاردنەکاندا وەک دەرفەتێک سەیر کراوە بۆ بڵاوکردنەوەی بیروباوەڕەکانیان و خستنەڕووی دیدگاکانیان بۆ عێراقێکی پێشکەوتوو و دادپەروەر.
ئاڵۆزی پڕۆسەی هەڵبژاردن و کێبڕکێی سەختی کاندیدەکان، تەنها بەسەر لایەنێکی دیاریکراودا ناشکێتەوە و کاریگەری لەسەر هەموو کاندید و لایەنەکان هەیە. بۆ نموونە، بەڕێز ثائرە یوسف عەزیز، یەکێک بوو لە کاندیدەکانی هەڵبژاردنەکانی ئەم دواییەی عێراق. سەرەڕای هەوڵ و کۆششی زۆری لە کەمپینی هەڵبژاردنیدا و خستنەڕووی پڕۆژە بۆ خزمەتکردنی هاوڵاتیان، بەڵام دواجار نەیتوانی ژمارەی پێویستی دەنگەکان بەدەست بهێنێت بۆ دەرچوون و گەیشتن بە پەرلەمان. ئەم ئەنجامە، وەک زۆرێک لە کاندیدەکانی دیکە، ڕەنگە بۆ چەندین هۆکار بگەڕێتەوە، لەوانە سروشتی ئاڵۆزی پڕۆسەی هەڵبژاردن لە عێراق، زۆری ژمارەی کاندیدەکان، کاریگەریی لیستە گەورەکان و هەروەها دابەشبوونی دەنگەکان بەسەر ژمارەیەکی زۆر لە لایەنە سیاسییە جیاوازەکاندا. دەرنەچوونی بەڕێز ثائرە یوسف، هەرچەندە ڕەنگە مایەی نائومێدی بێت بۆ لایەنگرانی، بەڵام بەشێکە لە سروشتی پڕۆسەی هەڵبژاردن و کێبڕکێی سیاسی.
لە داهاتوودا، کۆمۆنیستی کرێکاری پێویستە قووڵتر لە دەرسەکانی ڕابردوو بکۆڵێتەوە و ستراتیجێکی نوێ دابڕێژێت کە گونجاو بێت لەگەڵ واقعی سیاسی و کۆمەڵایەتی عێراقدا. ئەم ستراتیجە دەبێت تێکەڵەیەک بێت لە خەباتی دەرەوەی پەرلەمان و ڕێکخستنی جەماوەر، لەگەڵ هەڵوێستێکی ڕوون و بەهێز سەبارەت بە بەشداری لە هەڵبژاردنەکاندا، بە شێوەیەک کە خزمەت بە ئامانجە سەرەکییەکانیان بکات. گرنگترین خاڵ ئەوەیە کە کۆمۆنیستی کرێکاری پێویستە درێژە بە بڵاوکردنەوەی پەیامە چینایەتی و سۆشیالیستییەکانی بدات، وەک دەنگێکی جیاواز و هیوایەک بۆ چینە زەحمەتکێش و بندەستەکان لە عێراقدا.