چەند ڕەخنەیەک لە بەیاننامەی دووەمی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری چەپی عێراقی بە ناونیشانی “پەرلەمانی عێراق مینبەرێک نییە بۆ خەبات و شوێنێک نییە بۆ بەرگریکردن لە شارستانییەت و مۆدێرنیتە!!”… نووسینی: توانا محەمەد نوری

ناونیشانی بەیانەکە گرنگیی بەشداریکردنی پەرلەمانی وەک ئامرازێکی ستراتیجی بۆ کاری شۆڕشگێڕی پشتگوێ دەخات و نموونە مێژووییەکانی وەک بەلشەفییەکان بە ڕابەرایەتی لینین لەبیر دەکات، کە هەڵبژاردنەکانیان بەکارهێنا بۆ ئاشکراکردنی شکستەکانی حکومەت و کۆکردنەوەی چینی کرێکار. بەم پێیەش، ڕەتکردنەوەی بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکان، دەرفەتی بەنرخ بۆ پێشخستنی ئامانجە شۆڕشگێڕییەکان لەدەست دەدات.

بەیاننامەکە، بە زمانی عەرەبییە و لە ٢٠٢٥/١٠/٢٠ بڵاوبۆتەوە، نائومێدییەکی قووڵ لە دۆخی سیاسی ئێستای عێراق، بەتایبەتی سەبارەت بە هەڵبژاردنی پەرلەمانی، نیشان دەدات. لەکاتێکدا نیگەرانییەکان سەبارەت بە گەندەڵی، تائیفییەت، و کاریگەری میلیشیاکان شیاوی سەرنجدانن، پێویستە ئەم ڕوانگەیە لە ڕێگەی مێژووەوە هەڵسەنگێندرێت، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی بەکارهێنانی ستراتیژی لینین بۆ دومای ڕووسیا وەک پلاتفۆرمێک بۆ پڕوپاگەندەی شۆڕشگێڕی.
بەیاننامەکە بە توندی دژی بەشداریکردنە لە پرۆسەی هەڵبژاردن، بە “گاڵتەجاڕی” و “زۆنگاوێکی گەندەڵی” وەسفی دەکات. بەڵام، ڕەتکردنەوەی ڕاستەوخۆی بەشداریکردن لە هەڵبژاردن دەتوانێت ببێتە هۆی لەدەستدانی دەرفەتەکان بۆ گەیاندنی پەیامی شۆڕشگێڕی. لینین دانی بەوەدانا کە بەشداریکردن لە دوما، سەرەڕای سنوورداربوونی، دەتوانێت بۆ ئاشکراکردنی کەموکوڕییەکانی چینی حاکم و کۆکردنەوەی جەماوەر لە دەوری بیرۆکە شۆڕشگێڕییەکان بەکاربهێنرێت. ئەو بەناوبانگ وتوویەتی، “پێویستە بچینە ناو دوماوە، نەک بۆ ئاشتبوونەوە لەگەڵی، بەڵکو بۆ ئاشکراکردنی.”
ئەو بانگەشەیەی کە بەشداریکردن لە پرۆسەی پەرلەمانی بێ سوودە، چاوپۆشی لە توانای بەکارهێنانی ئەو سەکۆیە بۆ پڕوپاگەندە دەکات. لینین بە شێوەیەکی کاریگەر بوونی بەلشەفییەکانی لە دوما بەکارهێنا بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکە شۆڕشگێڕییەکان و ڕەخنەگرتن لە حکومەت. ئەو ئاماژەی بەوەدا، “دوما قوتابخانەیەکە بۆ چینی کرێکار،” جەختی لەوە دەکردەوە کە تەنانەت لە ژینگەیەکی سنوورداریشدا، دەرفەتێک هەیە بۆ پەروەردەکردن و کۆکردنەوەی جەماوەر دژی ستەم و زۆرداری. بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکان دەتوانێت وەک ئامرازێک خزمەت بکات بۆ گەورەکردنی گوتاری شۆڕشگێڕی و بەرەنگاربوونەوەی دۆخی ئێستا.
لەکاتێکدا ڕەخنەگرتن لە سیستەمی هەڵبژاردن وەک ئەوەی لەسەر بنەمای تائیفییەت و دابەشبوونە نەتەوەییەکان بێت، شیاوی سەرنجدانە، پێویستە دان بەوەدا بنێین کە بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکان دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە بەرەنگاربوونەوەی ئەم دابەشبوونانە لە ڕێگەی گوتارێکی چینایەتییەوە. لینین جەختی لە گرنگی یەکێتی لە نێوان کرێکاراندا دەکردەوە و دەیوت، “چینی کرێکار دەبێت یەکگرتوو بێت، بەبێ گوێدانە نەتەوە.” بە چوونە ناو گۆڕەپانی هەڵبژاردنەوە، دەتوانرێت پەیامێکی هاوپشتی و خەباتی چینایەتی بڵاوبکرێتەوە، کە تاکتیکە دابەشکارەکانی دەسەڵاتداران پووچەڵ بکاتەوە.
بەیاننامەکە جەخت لەسەر ڕێبازێکی شۆڕشگێڕی دەکاتەوە بەڵام دان بە توانای بەشداریکردنی پەرلەمانی بۆ کۆکردنەوەی چینی کرێکار نانێت. لینین دوومای بەکارهێنا بۆ ڕێکخستن و پەروەردەکردن، و دەیوت، “هەنگاوێک بۆ پێشەوە، هەنگاوێکە بەرەو شۆڕش.” بەشداریکردن لە پرۆسەی هەڵبژاردن دەتوانێت پلاتفۆرمێک دابین بکات بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری سەبارەت بە مافەکانی کرێکاران و پێویستی کاری پێکەوەیی، بەمەش هۆشیارییەکی شۆڕشگێڕی لە نێو دەنگدەراندا پەرەپێبدات.
بانگەوازەکە بۆ بایکۆتکردنی هەڵبژاردنەکان چاوپۆشی لە پتانسێلی بەکارهێنانی بەشداریکردنی پەرلەمانی دەکات بۆ ئاشکراکردنی کێشە سیستەمییەکان کە دۆخی سیاسییان گرتووەتەوە. لینین تێگەیشتبوو کە بەشداریکردن دەتوانرێت بقۆزرێتەوە بۆ خستنەڕووی شکستەکانی حکومەت و ئەو چەوساندنەوەیەی کە چینی کرێکار ڕووبەڕووی دەبێتەوە. ئەو وتی، “دەبێت هەموو دەرفەتێک بقۆزرێتەوە بۆ ئاشکراکردنی دووڕوویی چینی حاکم.” بە بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکاندا، دەتوانرێت ڕووناکی بخرێتە سەر گەندەڵییەکان و نادادپەروەرییە باوەکان لە سیستەمەکەدا، کە زیاتر پشتگیری بۆ گۆڕانکاری شۆڕشگێڕی بەهێز دەکات.
ڕەتکردنەوەی بەشداریکردن لە پرۆسەکانی هەڵبژاردن لێکەوتەی مێژوویی بۆ کۆمۆنیستە کرێکارەکانی عێراق هەبووە. دوای دامەزراندنی پەرلەمانی کوردستان لە ساڵی ١٩٩٢، دەرفەتێکی گرنگ دروستبوو بۆ ڕێکخراوە چەپەکان کە بەشدار بن و کاریگەرییان لەسەر گوتاری سیاسی لە هەرێمەکەدا هەبێت. بە هەمان شێوە، دوای ڕووخانی سەدام حسێن لە ساڵی ٢٠٠٣، دۆخی سیاسی لە بەغدا ڕێگەی نوێی بۆ بەشداریکردن کردەوە. کۆمۆنیستە کرێکارەکان دەبوو ئەم ساتانە بقۆزنەوە بۆ چوونە ناو گۆڕەپانی سیاسی، بەکارهێنانیان وەک سەکۆیەک بۆ پەرەپێدانی بیرۆکە شۆڕشگێڕییەکان و پەیوەندیکردن لەگەڵ چینی کرێکار. بە بەشداریکردن لەم هەڵبژاردنانەدا، دەیانتوانی بە شێوەیەکی کاریگەر گوتارە سیاسییە باوەکان بەرەنگار بکەنەوە و پشتگیری بۆ دۆزەکەیان کۆبکەنەوە.
لەکاتێکدا نیگەرانییەکانی ناو بەیاننامەکە سەبارەت بە دۆخی سیاسی لە عێراق گرنگن، بەڵام ڕەتکردنەوەی تەواوی بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکان شکستی هێناوە لە ناسینەوەی بەهای ستراتیژی بەکارهێنانی سەکۆی پەرلەمان بۆ پڕوپاگەندەی شۆڕشگێڕی. نموونە مێژووییەکان، وەک بەشداریکردنی لینین لە دوما، نیشان دەدەن کە بەشداریکردن دەتوانێت وەک ئامرازێکی بەهێز خزمەت بکات بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکە شۆڕشگێڕییەکان، پەروەردەکردنی جەماوەر، و ئاشکراکردنی کەموکوڕییەکانی دەسەڵاتداران. گرتنەبەری ئەم دەرفەتە بۆ بەشداریکردن دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە پەرەپێدانی ڕۆحێکی شۆڕشگێڕی و بەرەنگاربوونەوەی سیستەمی ئێستا.

٢٤/١٠/٢٠٢٥