هەڵسەنگاندنێکی ڕەخنەگرانە لە پارتە نوێیەکەی جێرێمی کۆربن… نووسینی: توانا حەمە نوری

جێرێمی کۆربن، ئەندام پەرلەمانی دێرینی بەریتانیا، لە نێوان ساڵانی ٢٠١٥ بۆ ٢٠٢٠ سەرکردایەتی پارتی کرێکارانی بەریتانیای دەکرد. دوای شکستێکی گەورە لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠١٩ و دواتر وازهێنانی لە پارتەکە، وەک کاندیدێکی سەربەخۆ هەڵبژێردرایەوە. لە مانگی تەموزی ساڵی ٢٠٢٥، کۆربن پێکهێنانی پارتێکی نوێی چەپرەوی ڕاگەیاند، کە بە شێوەیەکی کاتی ناوی “پارتی ئێوە”ی لێناوە، بە ئامانجی بەرەنگاربوونەوەی سەرکردایەتی ئێستای پارتی کرێکاران و بنیادنانی جوڵانەوەیەک کە لەسەر بنەمای کۆمەڵگەکان و سەندیکاکانی کرێکاران دامەزرابێت.

پارتە سیاسییە نوێیەکەی جێرێمی کۆربن بووەتە جێی سەرنجی میدیا و دەنگدەرە ناڕازییەکان و چالاکوانانی چەپڕەو. جگە لەوە، زۆر پێویستە بە چاوێکی ڕەخنەگرانە سەیری ئەم ڕووداوە نوێیە بکەین و بیبەستینەوە بە مێژووی گشتیی بزووتنەوەکانی چەپ و چاکسازییەوە.

بنەمای دامەزراندنی پارتەکە بریتییە لە چاکسازی لە سیستمی سەرمایەداریدا، نەک هەڵوەشاندنەوەی.

گوتاری پارتەکە، هەرچەندە بە زمانی دژە-قەیران و دژە-کۆمپانیا داڕێژراوە، لە کۆتاییدا هەوڵ دەدات سەرمایەداری، کە لەسەر بنەمای چەوسانەوە بنیات نراوە، بەشێوەیەکی مرۆڤانەتر بەڕێوەببات. ئەم ڕێبازە مەترسی ئەوەی هەیە کە تووڕەیی چینی کرێکار خاو بکاتەوە بە پێشکەشکردنی سەرکەوتنی سیمبولی لەبری گۆڕانکاری ڕیشەیی.

پارتەکە نۆێیەکەی جێرێمی کۆربن، بە هاندانی خەڵک بۆ دەنگدان، ئەو وەهمە دروست دەکات کە گۆڕانکاری ڕاستەقینە تەنها لە ڕێگەی سندوقەکانی دەنگدانەوە دێتە ئاراوە. ئەم پەرلەمان پەرستییە ئەو ڕاستییە مێژوووییە پشتگوێ دەخات کە سیستمی هەڵبژاردن بۆ هەڵمژین و پووچەڵکردنەوەی بزووتنەوە ڕادیکاڵەکان بنیات نراون.

زمانی پۆپۆلیستیی پارتەکە، بانگەوازکردن بۆ ‘کۆمەڵگاکان’ و ‘خەڵکی ئاسایی’، ململانێی چینایەتی دەشارێتەوە. چونکە بە ڕوونی چینی کرێکار وەک بابەتی شۆڕشگێڕ دیاری ناکات، دەرگا بۆ هاوپەیمانی نێوان چینە جیاوازەکان دەکاتەوە کە ڕوونیی سیاسەتەکەی کاڵ دەکاتەوە و سازش لەسەر ئامانجەکانی دەکات.

لەکاتێکدا پارتەکە خۆی لەگەڵ سەندیکاکاندا هاوئاهەنگ دەکات، ئەم کارە بە شێوازێکی شەرمنانە و بیرۆکراتیانە دەکات. هیچ ئاماژەیەک نییە بۆ ستراتیژی ڕادیکاڵکردنی سەرکردایەتی سەندیکاکان یان بۆ پشتیوانیکردن لە یاخیبوونی ڕیزەکانی خوارەوە.

پارتەکە هیچ باسێکی جددیی نییە بۆ خەباتی دەرەوەی پەرلەمان. هیچ بەرنامەیەکی نییە بۆ کۆکردنەوەی جەماوەر، هیچ دیدگایەکی نییە بۆ شورای کرێکاران، هیچ ئامادەکارییەکی نییە بۆ ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ دەوڵەتی سەرمایەداریدا.

وتاری پارتەکە زۆرجار پشت بە تووڕەیی ئەخلاقی دەبەستێت، دژی نایەکسانی، نادادپەروەری و گەندەڵی، نەک شیکارییەکی ماتریالیستییانەی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییە سەرمایەدارییەکان. ئەم ئەخلاقگەراییە، هەرچەندە لە ڕووی سۆزدارییەوە کاریگەرە، بەڵام لە ڕووی سیاسییەوە پوچ و لاوازە.

پڕۆژەکەی کۆربن لە نەریتە دێرینەکەی لەیبەریزمەوە سەرچاوە دەگرێت، کە لە مێژوودا هەوڵی داوە نێوەندگیری بکات لە نێوان سەرمایە و کاردا، نەک ڕووبەڕووی سیستەمی سەرمایەداری ببێتەوە. تەنانەت لە قۆناغە هەرە ڕادیکاڵەکانیشیدا، پارتی کرێکاران چاکسازییەکانی جێبەجێ کرد کە سەرمایەداریی سەقامگیر کرد نەک تەحەدای بناغەکانی بکات.

بەریتانیا چەندین هەوڵی بەخۆیەوە بینیوە بۆ بنیاتنانی ئەڵتەرناتیڤ بۆ پارتی کرێکاران لەلایەن چەپەوە، وەک پارتی سۆشیالیستی کرێکاران، ڕیسپێکت و یەکێتیی چەپ. ئەم هەوڵانە زۆرجار بەهۆی جەختکردنەوەی زیاد لەسەر هەڵبژاردن، نەبوونی ئایدۆلۆژیایەکی ڕوون و شکست لە جیابوونەوە لە لۆژیکی سیاسەتی پەرلەمانی، شکستیان هێناوە.

لەسەر ئاستی جیهانیدا، پڕۆژەی چەپڕەو-چاکسازیخوازە هاوشێوەکان، وەک سیریزا لە یۆنان و پۆدیمۆس لە ئیسپانیا، نیشانیان داوە کە چەند بە خێرایی دەکرێت ئەم جۆرە بزووتنەوانە لەناو ئەو سیستمەدا بتوێنەوە کە بانگەشەی دژایەتیکردنی دەکەن. بەبێ ستراتیژییەکی شۆڕشگێڕانە، تەنانەت ئەو پارتانەی کە زۆرترین ڕادیکاڵییان هەیە دەتوانن ببنە هۆکاری بێهیوابوون.

لە ڕووی مێژووییەوە، دەوڵەتی سەرمایەداری سەلماندوویەتی کە دەسگایەکی بێلایەن نییە، بەڵکو ئامرازێکی چینایەتییە بۆ پاراستنی موڵکیەتی تایبەت و سەرکوتکردنی ناڕەزایەتی کرێکاران. هەر پارتێک هەوڵ بدات لەناو ئەم چوارچێوەیەدا کار بکات بەبێ ئامادەکاری بۆ ڕووبەڕووبوونەوە و ڕووخاندنی، چارەنووسی سنوورداربوونە یان شکست. 

پارتە نوێیەکەی کۆربن دەبێت وەک بەشێک لە هەوڵێکی دووبارەبووەوەی چەپڕەو-چاکسازیخوازەکان بۆ بەڕێوەبردنی سەرمایەداری بە شێوەیەکی مرۆڤانەتر تێیبگەین، نەک وەک دابڕانێک لە ڕابوردوو. دیارە گۆڕانکاریی ڕاستەقینە پێویستی بە شکاندنی ئەم بازنەیە هەیە، نەک بە ڕەتکردنەوەی چاکسازی بە تەواوی، بەڵکو بە چەسپاندنی چاکسازییەکان لەناو ستراتیژی دابڕان، کۆکردنەوەی جەماوەر، و ڕێکخستن و خۆ-ئازادکردنی چینی کرێکار.