کرێکارانی کافەکانی ”پرێت ئە مۆنژە” بڕیارە هەڵسن بە مانگرتن لەمانگی داهاتوودا نووسینی: سالار حەمەسەعید
کرێکارانی کافەکانی ”پرێت ئە مۆنژە” بڕیارە هەڵسن بە مانگرتن لەمانگی داهاتوودا
نووسینی: سالار حەمەسەعید
کرێکارانی ”پرێت ئە مۆنژە” دەیانەوێ مانگرتنێک ڕێکبخەن پاش ئەوەی کە پێیان وترا کە لەهەقدەستەکانیان دەبڕن بەشێوەیەکی هەمیشەیی, سەرەرای هیوربوونەوەی ڕێکارە توندوتۆڵەکان وە پاش ئەوەی بەشێوەیەکی کاتی ئەو بڕینانە ڕاگەیەنرابوو. یەکێک لە کرێکاران دەڵێت هەروەک چۆن مووچە و هەقدەستەکان بەرەوخراپتر چوون هەرئاواش کارکردن سەخت و دژوار بووە بەتایبەتی دوای ئەوەی ئەم زنجیرە کافەیە دەستی داوەتە سیاسەتێک بۆ ڕاکێشانی کڕیار و مشتەری و ئۆفەری ڕاگەیاندوە کە بەرامبەر ٢٠ پاوەند کڕیار بتوانی هەموو ڕۆژێک پێنج قاوە بخواتەوە کە بەمەش کرێکاران زەرەرمەند دەبن تیایدا.
زۆربەی کرێکارانی ئەو کافانە کەمترین ڕادەی پارەیان پێدەدرێ کە ٨.٩١ پاوەندە لە سەعاتێکدا. لەکاتێکدا لە مانگی تەمووزی ساڵی ڕابردوو پێیان وتراوە کە بەشێوەیەکی کاتی پارەی پشوو و بەخششی خزمەتگوزاریان پێنادرێ. ئێستا پێیان دەڵێن کە ئەو لێبڕینانە بۆهەمیشەییە. سەبارەت بە بەخشش و خەڵاتی خزمەتگوزاریەکانیش بە ٥٠ پنس دانراوە بۆ هەرسەعاتێک ئەویش کە پێش پەتای کۆرۆناکە یەک پاوەند بووە ئێستا دابەزیوە بۆ نیو پاوەند لەسەعاتێکدا. کرێکاران پێیان وتراوە کە گۆڕانکاریەکان بۆ هەمیشەن.
یەکێک لە کرێکاران ڕایگەیاند کە مانگی داهاتوو مانگرتنێک ڕێکدەخەن لەبەرئەوەی وەزعی هەقدەستی کرێکاران هەر بەرەوخراپی دەچێت و باروڕەوشیان سەختتر دەبێ لەگەڵ لەسەدا ١١ ی بڕین هەقدەستی کرێکاران لەبەراورد بە ئاستی هەقدەستی پێش پەتای کۆرۆنا. بەو ئۆفەرەی کە داویانە بە کڕیارەکان کاری زیاترو زەحمەتی زیاتر و ئەزیەتی زیاترمان دەدرێ. ئەمە لەکاتێکدا وەزعی کارکردنمان بەرەو دواوە چووە.
بەڕێوبەرانی ”پڕێت” دەڵێن ئێمە هەردەبێ هەقدەستەکانیان کەمبکەینەوە، چونکە ئەم پەتای کۆرۆنایە کاریگەری زۆر گەورەی لەسەرداناوین. ئیتر ئەمە لۆژیک و زمانی بۆرژوازیە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی و هێنانەخوارەوەی هەقدەستەکان باشترین ڕێگەچارەی بەرزراگرتنی ئاستی قازانج وسەرمایەیانە.
ئەم زنجیرە کافەیە تەنها لەبەریتانیا ٧٤ بەشی لە کافەکان داخستوە و٢٢ لە ئەمریکا داخراوە. یەکیەتیە کریکاریەکانی کرێکارانی هاوپەیمانی و خواردەمەنی و نانەوایی داوا لە بەریوبەرانی زنجیرە کافەکانی پرێت دەکەن کە بەسەر بڕیارەکانیاندا بچنەوە و دووبارە بیربکەنەوە و دەڵێن ناتوانین چیدی دانیشین و ڕێگە بەمە بدەین. سەرمایەداران تەنها لەیەک گۆشەوە دەڕواننە کێشەو قەیرانەکانیان وە تەنها چارەسەر لای بۆرژوازی کەمکردنەوەی هەقدەست یا بێکارکردنی کرێکارانە کە ڕاپەڕێنەری کارەکانی ئەم زنجیرە کافەو قاوەخانانەیە. بۆ ئەوەی قازانجەکەیان مسۆگەربێت و لە قازانجی ساڵانەیان کەم نەبێتەوە دەست دەدەنە بڕینی ئەو مووچە و هەقدەستانە یا زیادکردنی کارو توندکردنەوەی ڕەوشی کاری کرێکاران..